GC-ARHI-ICON_1
UN GLOBAL COMPACT

ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΣΕΒΟΝΤΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΣ ΔΙΑΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ;

GC-ARHI-ICON_1
1. Σεβασμός των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

σημαίνει να επιδεικνύει η επιχείρηση τη δέουσα επιμέλεια προκειμένου αφενός να αποφεύγει την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων («το μη βλάπτειν») και αφετέρου να αντιμετωπίζει τις τυχόν αρνητικές επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα στις οποίες εμπλέκεται. Επιπλέον, εκτός από το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι επιχειρήσεις ενθαρρύνονται να αναλάβουν δράση για την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

2. Αυτό Σημαίνει

να αναζητούν ευκαιρίες ανάληψης εθελοντικής δράσης για την προστασία και τη φροντίδα τήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είτε μέσω της κύριας δραστηριότητάς τους, μέσω των στρατηγικών κοινωνικών επενδύσεων/ φιλανθρωπικής δράσης, της συνηγορίας/δέσμευσης προς τη δημόσια πολιτική και/ή μέσω των εταιρικών σχέσεων και άλλων συλλογικών δράσεων.

3. Η Δράση για την Προαγωγή

των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να αποτελεί συμπλήρωμα και όχι υποκατάστατο της δράσης για το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

4. Ιδιαίτερη Προσοχή

θα πρέπει να δοθεί στα δικαιώματα των ευάλωτων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των παιδιών, των ατόμων με αναπηρίες, των αυτόχθονων πληθυσμών, των εργαζομένων μεταναστών, των ηλικιωμένων κ.λ.π.

ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ;

GC-ARHI-ICON_1

Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΗΘΙΚΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΚΑΘΕ ΑΤΟΜΟΥ ΑΛΛΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΚΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ.

Ο μη σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενέχει ορισμένους κινδύνους και δημιουργεί κόστος για τις επιχειρήσεις.

Ενδεικτικά αναφέρονται η διακινδύνευση της κοινωνικής αποδοχής (social license to operate) ακόμη και της ίδιας της λειτουργίας της, δυσφήμηση, μποϋκοτάζ από τους καταναλωτές, έκθεση σε νομικές ευθύνες και εχθρική κυβερνητική αντιμετώπιση, αρνητική αντιμετώπιση από επενδυτές και επιχειρηματικούς εταίρους, μειωμένη παραγωγικότητα και ηθικό των εργαζομένων. Ενώ οι κυβερνήσεις έχουν την πρωταρχική υποχρέωση να προστατεύουν, να σέβονται και να φροντίζουν ώστε να τηρούνται  τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα λοιπά νομικά και φυσικά πρόσωπα έχουν σημαντικό συμπληρωματικό ρόλο στο σεβασμό και την προαγωγή τους.

Όλες οι επιχειρήσεις σε όλες τις χώρες, ανεξαρτήτως του μεγέθους ή του τομέα δράσης και έχουν τη βασική ευθύνη σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ...

…δικαιωμάτων ανεξαρτήτως της συμμετοχής τους ή μη στο Οικουμενικό Σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών,. Αυτό έχει αναγνωριστεί από τις Κατευθυντήριες αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Κατεβάστε το Guiding Principles on Business and Human Rights: Implementing the United Nations “Protect, Respect and Remedy” Framework). Μία κοινή ανακοίνωση (A joint note) από το Οικουμενικό Σύμφωνο και το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) αναφορικά με τη σύνδεση ανάμεσα στις Κατευθυντήριες Αρχές και τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί από τους συμμετέχοντες στο Οικουμενικό Σύμφωνο εξηγεί ότι «οι Κατευθυντήριες Αρχές παρέχουν περαιτέρω εννοιολογική και λειτουργική σαφήνεια στις δύο αρχές που διέπουν τα ανθρώπινα δικαιώματα τα οποία υποστηρίζονται από το Οικουμενικό Σύμφωνο».

Ο σεβασμός και η στήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενισχύουν τις σχέσεις των επιχειρήσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι που αντιμετωπίζονται με αξιοπρέπεια και σεβασμό είναι πιο πιθανό να καταστούν παραγωγικοί και να παραμείνουν πιστοί στον εργοδότη τους. Οι νεοπροσλαμβανόμενοι λαμβάνουν υπόψη ολοένα και περισσότερο τα κοινωνικά, περιβαλλοντικά και διαχειριστικά πεπραγμένα των επιχειρήσεων όταν κάνουν την επιλογή του εργοδότη τους. Τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα χωρίς αποκλεισμούς μοντέλα άσκησης της επιχειρηματικής δραστηριότητας μπορούν επιπροσθέτως να αποτελέσουν πηγή καινοτομίας νέων προϊόντων ή υπηρεσιών, πρόσβαση σε νέες αγορές, να συνδράμουν στην ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής της ίδιας της λειτουργίας της επιχείρησης και αναγνώρισής της ως άξιου μέλος της κοινότητας και της κοινωνίας ων πολιτών.

ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ;

GC-ARHI-ICON_1
A. ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΙΘΑΝΟΥ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

Οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν επιπτώσεις – θετικές και αρνητικές – σε όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ως εκ τούτου, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να εξετάζουν τον πιθανό αντίκτυπο της δραστηριότητάς τους σε όλα τα δικαιώματα. Ωστόσο, ορισμένες πραγματικές ή δυνητικές επιπτώσεις απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, όπως για παράδειγμα, στις περιπτώσεις που οι πραγματικές ή δυνητικές επιπτώσεις είναι εξαιρετικά σοβαρές και/ή όταν υφίσταται ισχυρή σύνδεση μεταξύ της επιχείρησης και της κατάχρησης.

B. ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Για το περιεχόμενο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι επιχειρήσεις θα πρέπει κατ’ ελάχιστον να ενημερώνονται από τη Διεθνή Χάρτα των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (International Bill of Human Rights) και τις κύριες Συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας(International Labour Organization (ILO) Conventions). Στην έκδοση «Human Rights Translated» παρατίθενται  τα κύρια, διεθνώς διακηρυγμένα ανθρώπινα δικαιώματα από την οπτική των επιχειρήσεων και παρέχονται πρακτικά παραδείγματα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από επιχειρήσεις καθώς και παραδείγματα υποστήριξης από τις επιχειρήσεις της τήρησης της εφαρμογής τους. Μολονότι ορισμένα δικαιώματα είναι περισσότερο συναφή από άλλα για την εκάστοτε περίπτωση, οι συνθήκες μεταβάλλονται, οπότε είναι αναγκαία η ευρύτερη περιοδική επανεκτίμηση των δικαιωμάτων.

Γ. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΑΝΤΟΥ

Οι επιχειρήσεις πρέπει να συμμορφώνονται με το σύνολο της ισχύουσας νομοθεσίας και να σέβονται τα διεθνώς αναγνωρισμένα ανθρώπινα δικαιώματα, οπουδήποτε κι αν δραστηριοποιούνται. Στη σπάνια περίπτωση κατά την οποία το εθνικό δίκαιο έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τα διεθνή πρότυπα, οι επιχειρήσεις καλούνται να αναζητήσουν τρόπους τήρησης των αρχών των διεθνώς αναγνωρισμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πατήστε εδώ για την έκδοση καλών πρακτικών  με τίτλο «Meeting the Responsibility to Respect in Situations of Conflicting Legal Requirements».
Είναι σημαντικό ότι η εταιρική ευθύνη σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υφίσταται ανεξάρτητα από την υποχρέωση του Κράτους για τον  σεβασμό τους . Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι οι επιχειρήσεις έχουν την ευθύνη να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, είτε δραστηριοποιούνται σε περιοχή με αδύναμη διακυβέρνηση ή σε ένα πιο σταθερό πλαίσιο. Σε περιοχές όπου η διακυβέρνηση είναι αδύναμη, οι κίνδυνοι παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορεί να είναι μεγαλύτεροι, λόγω του υφιστάμενου πλαισίου. Για πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής, σε ένα πλαίσιο παρόμοιας μορφής, επιχειρησιακών πρακτικών που ενδεχομένως επηρεάζονται από  συγκρούσεις, βλ. Guidance on Responsible Business in Conflict-Affected & High-Risk Areas: A Resource for Companies & Investors (Κατευθυντήριες Οδηγίες για Υπεύθυνη Επιχειρηματικότητα σε Περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις & Περιοχές Υψηλού Κινδύνου: Βοήθημα για Επιχειρήσεις & Επενδυτές).

Δ. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΕΥΘΥΝΗΣ

Οι επιχειρήσεις καλούνται να εξετάσουν τρεις ομάδες παραγόντων για τον προσδιορισμό του πεδίου ευθύνης τους ως προς το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή, με άλλα λόγια, για τον προσδιορισμό του κινδύνου πιθανών αρνητικών επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα από την άσκηση των δραστηριοτήτων τους:

Δ1. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ

Η πρώτη ομάδα παραγόντων αφορά στην εξέταση της χώρας και του τοπικού πλαισίου μέσα στο οποίο λειτουργούν, για την πιθανή δημιουργία προκλήσεων ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σχετικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες από ΜΚΟ, Κυβερνήσεις, διεθνείς συνδικαλιστικές οργανώσεις και διεθνείς οργανισμούς. Υπάρχουν επίσης υπηρεσίες οι οποίες προσπαθούν να καταγράψουν τέτοιους κινδύνους ειδικού πλαισίου σε μορφές πιο «εύπεπτες» για τις επιχειρήσεις, όπως για παράδειγμα, το Ινστιτούτο Εκτίμησης Εθνικών Κινδύνων της Δανίας και οι Χάρτες Κινδύνων για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Maplecroft. Στη βιβλιοθήκη μας (library) υπάρχει πρόσβαση σε αυτό και άλλο υποστηρικτικό υλικό. Ας δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε χώρες όπου είναι ευρέως γνωστό ότι η νομοθεσία υπολείπεται των διεθνών προτύπων και όπου η επιβολή της ενδέχεται να είναι ανεπαρκής.

Δ2. ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΣΕ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Η δεύτερη ομάδα παραγόντων συνίσταται στην εξέταση του κατά πόσον οι επιχειρήσεις προκαλούν ή συμβάλλουν σε αρνητικές επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα μέσω των δικών τους δραστηριοτήτων εντός του δεδομένου πλαισίου – για παράδειγμα, με την ιδιότητά τους ως παραγωγών, παρόχων υπηρεσιών, εργοδοτών και γειτόνων  (ο όρος «δραστηριότητες» εννοείται ότι περιλαμβάνει τόσο τις ενέργειες όσο και τις παραλείψεις). Οι επιχειρήσεις θα πρέπει στη συνέχεια να αντιμετωπίσουν αυτές τις επιπτώσεις προσαρμόζοντας τις πολιτικές και πρακτικές τους ώστε να αποφεύγονται παραβιάσεις στο μέλλον. Ένας ενδεικτικός κατάλογος ενεργειών με άμεσες επιπτώσεις μπορεί να περιλαμβάνει την ίδια τη διαδικασία παραγωγής· τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που παρέχει η επιχείρηση· τις πρακτικές εργασίας και απασχόλησης· την παροχή ασφάλειας για το προσωπικό και τα περιουσιακά στοιχεία· και την προώθηση των συμφερόντων της επιχείρησης (lobbying) ή άλλες πολιτικές δραστηριότητες.

Δ3. ΕΞΕΤΑΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ

Η τρίτη σειρά παραγόντων καλύπτει την ανάλυση των εταιρικών σχέσεων με την Κυβέρνηση, με τους εταιρικούς συνεργάτες, τους προμηθευτές και άλλους μη κυβερνητικούς φορείς, προκειμένου να διερευνηθεί κατά πόσον θα μπορούσαν να προκαλέσουν κίνδυνο για την επιχείρηση όσον αφορά την ανάμιξή της σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη προσοχή ας δοθεί στην παροχή ή στην ανάθεση της προμήθειας αγαθών, υπηρεσιών αλλά ακόμη και μη εμπορικών δραστηριοτήτων, όπως ο δανεισμός  εξοπλισμού ή οχημάτων. Θα πρέπει να  εξετάζονται τα ιστορικά πεπραγμένα  των οντοτήτων με τις οποίες συναλλάσσεται η επιχείρησή σας, προκειμένου να αξιολογείται αν η συναλλαγή αυτή τυχόν συμβάλλει ή συνδέεται με παραβιάσεις που προκαλούνται από τις προαναφερόμενες οντότητες. Η ευθύνη για το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων περιλαμβάνεται επίσης τη δέσμευση προς το Οικουμενικό Σύμφωνο να αποφεύγεται η συνενοχή, δηλαδή η εμπλοκή σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που προκαλούνται από μια άλλη επιχείρηση, κυβέρνηση, φυσικό πρόσωπο, ομάδα κ.λ.π.